„Pensjonat” to nazwa chroniona. Jak nazwać dom z pokojami, żeby nie zapłacić kary
Stan prawny na: 13 listopada 2026. Obowiązująca ustawa o usługach hotelarskich (tekst jednolity) i nowelizacja uchwalona przez Sejm 8 października (druk senacki 863), którą Senat 6 listopada przyjął z poprawkami. Nowelizacja wraca do Sejmu - to jeszcze nie obowiązujące prawo.
Pamiętaj: to nie jest porada prawna.
„Pensjonat” to jedno z najczęstszych słów w ogłoszeniach noclegów w górach i nad morzem. Często stoi przy domu z czterema, pięcioma pokojami i śniadaniem na życzenie. A czasem dopisuje się samo: na polskim Booking.com typ obiektu „guest house” wyświetla się jako „Pensjonaty”. Tyle że bez decyzji marszałka takie słowo może wkrótce kosztować do 50 000 zł kary.
W Ustce i okolicy portal Noclegi.pl ma 26 ofert z „pensjonat” w nazwie. W wykazie ministerstwa nie znalazłem jako pensjonatu żadnej z nich. A w całej Polsce Noclegi.pl pokazuje pod hasłem „pensjonat” 1630 ofert (stan na 14 listopada), przy czym marszałkowie zaszeregowali jako pensjonaty tylko 249 obiektów.
Zgodnie z prawem dom z pokojami to nie pensjonat. „Pensjonat” to nazwa chroniona, tak samo jak „hotel”. Dziś za jej nieuprawnione użycie nie ma w ustawie kary. Po nowelizacji, nad którą pracuje teraz Sejm, będzie to do 50 000 zł - z moich wyliczeń już od przełomu roku.
Przewertowałem przepisy i wypisałem sobie, kiedy dom jest pensjonatem, jakich nazw nie wolno używać i jak nazwać dom z pokojami, żeby potem nie mieć kosztownego kłopotu.
Kiedy dom z pokojami jest pensjonatem?
Wtedy, gdy spełnia definicję, a właściciel otrzymał potwierdzającą to decyzję. Ustawa precyzuje rodzaje obiektów hotelarskich; pensjonaty to „obiekty posiadające co najmniej 7 pokoi, świadczące dla swoich klientów całodzienne wyżywienie” (art. 36 pkt 3).
Ale sama liczba pokoi nie wystarczy. Zanim przyjmiesz pierwszych gości, marszałek województwa musi zaszeregować obiekt jako pensjonat i nadać mu kategorię (art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 1). Pensjonaty, tak jak hotele, mają pięć kategorii oznaczanych gwiazdkami (art. 37 pkt 1).
❗ Dom z pięcioma pokojami i śniadaniem to nie pensjonat. Dom z siedmioma pokojami i pełnym wyżywieniem, ale bez decyzji marszałka - też nie. W ustawie to „inny obiekt”, który zgłaszasz w gminie (art. 35 ust. 2, art. 39 ust. 3).
Agroturystyka to osobna ścieżka: pokoje wynajmowane przez rolnika w jego gospodarstwie to też „inne obiekty” (art. 35 ust. 3), zgłaszane w gminie.
Jakie nazwy są chronione?
Wszystkie rodzaje z art. 36 i wszystkie oznaczenia kategorii z art. 37: „Nazwy rodzajów i oznaczenia kategorii obiektów hotelarskich […] podlegają ochronie prawnej i mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich” (art. 43 ust. 1).
Chronione są więc:
- hotel, motel, pensjonat,
- kemping (camping), pole biwakowe,
- dom wycieczkowy, schronisko, schronisko młodzieżowe,
- gwiazdki i kategorie oznaczane cyframi rzymskimi.
Gwiazdki też są chronione, nawet jedna. „★” albo „★★★” przy nazwie na własnej stronie czy na szyldzie to oznaczenie kategorii, a kategorię nadaje marszałek. Bez jego decyzji takie gwiazdki będą po nowelizacji tym samym problemem co „pensjonat”: grozi za nie kara do 50 000 zł (o tym niżej).
Co grozi dziś, a co po nowelizacji?
Dziś ustawa zakazuje używania tych nazw, ale sama nie przewiduje za to kary pieniężnej.
Po nowelizacji dochodzi nowy przepis: „Kto, świadcząc usługi hotelarskie bez decyzji o zaszeregowaniu do odpowiedniego rodzaju i odpowiedniej kategorii, używa, również w celach marketingowych i reklamowych, oznaczeń, które mogą wprowadzić klientów w błąd co do rodzaju lub kategorii obiektu hotelarskiego, podlega administracyjnej karze pieniężnej do 50 000 zł” (art. 45f ust. 1 w druku senackim 863).
❗ „Również w celach marketingowych i reklamowych” - czyli nie tylko szyld, ale też strona, profil na Facebooku, ogłoszenie na portalu i ulotka.
W domu zgłoszonym w gminie karę nakłada marszałek województwa na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w drodze decyzji, od której można się odwołać do samorządowego kolegium odwoławczego (art. 45f ust. 3 i 5).
Senat w tym przepisie zmienił tylko procedurę: dopisał „w drodze decyzji administracyjnej” do ust. 3 i skreślił powtarzający to ust. 4 (poprawka 16 w druku 863 Z). Wysokość kary i to, za co można ją dostać, zostają bez zmian. Kiedy Sejm zagłosuje nad poprawkami Senatu, jeszcze nie wiadomo - stan prac opisuję we wpisie o nowelizacji.
A portal pisze, że jestem pensjonatem…
Na Booking.com typ obiektu „guest house” w polskiej wersji to „Pensjonaty”. Słowa „pensjonat” nie wpisujesz nigdzie samemu, a gość i tak widzi dom z pokojami pod tym hasłem.
Na Noclegi.pl widać to na liczbach. Portal ma filtr „Rodzaj obiektu: Pensjonat” i strony w rodzaju „Ustka pensjonat”. 13 listopada policzyłem oferty na trzech takich stronach i porównałem ich nazwy z Centralnym Wykazem Obiektów Hotelarskich:
| Strona na Noclegi.pl | Ofert | Z „pensjonat” w nazwie | Z nich w wykazie jako pensjonat |
|---|---|---|---|
| Zakopane | 73 | 25 | 9 |
| Karpacz i okolice | 50 | 17 | 4 |
| Ustka i okolice | 50 | 26 | 0 |
Szukałem po nazwie, więc któryś obiekt może być w wykazie pod inną. Ale w samej Ustce wykaz nie ma ani jednego pensjonatu. A na stronie „Ustka pensjonat” są też pokoje gościnne, wille, apartamenty, dom wycieczkowy i obiekt z „Hotel” w nazwie.
Sam nie używam Noclegi.pl. Nie wiem więc, czy ten rodzaj obiektu ustawił każdy gospodarz, czy przypisał go portal. Dla gościa wychodzi na to samo: widzi ofertę pod hasłem „pensjonat”.
❗ Po wejściu nowelizacji w życie kłopot może mieć każdy gospodarz, który ma „pensjonat” w nazwie oferty, a nie ma decyzji marszałka. Z moich wyliczeń to koniec grudnia albo początek stycznia. Kara z art. 45f dotyczy oznaczeń używanych „również w celach marketingowych i reklamowych”, a „pensjonat” w nazwie oferty wpisał gospodarz.
Czy kara obejmie też rodzaj obiektu ustawiony na portalu? Ustawa tego nie rozstrzyga, a przepis jeszcze nie obowiązuje. Według mnie może, bo gość i tak widzi przy Twojej ofercie słowo „pensjonat”.
Rodzaj obiektu wybierasz w panelu portalu z ogłoszeniami, którego używasz. Od tego wyboru zależy, jak portal opisze Twoją ofertę gościom. Na Noclegi.pl jednym z rodzajów jest „Pensjonat”. Na Booking.com „guest house” - w polskiej wersji to „Pensjonaty”.
Masz taki rodzaj, a nie masz decyzji marszałka? Wybierz inny, lepiej pasujący. Na Noclegi.pl są np. „Dom gościnny” i „Kwatera prywatna”.
Czy mogę mieć „pensjonat” w nazwie własnej?
Ustawa ma jeden wyjątek: zakaz „nie dotyczy nazw rodzajów używanych w kontekście, z którego jednoznacznie wynika, że obiekty te nie są obiektami hotelarskimi” (art. 43 ust. 2).
Moim zdaniem „Pensjonat pod Lipą” na szyldzie domu z pięcioma pokojami takim kontekstem nie jest. Gość czyta to jako rodzaj obiektu, a o to właśnie chodzi w art. 45f - o oznaczenia, które „mogą wprowadzić klientów w błąd”. Jeśli dom ma tę nazwę od lat, zapytaj w gminie albo prawnika…
Jak nazwać dom z pokojami?
Słów spoza listy z art. 36 ustawa nie chroni. Bez kłopotu możesz pisać:
- pokoje gościnne, pokoje do wynajęcia,
- dom gościnny, willa,
- noclegi, kwatery, apartamenty, domki,
- agroturystyka - jeśli wynajmujesz pokoje w swoim gospodarstwie rolnym.
👍 „Pokoje gościnne Pod Lipą” mówi gościowi dokładnie to samo co „Pensjonat Pod Lipą”, a nie obiecuje kategorii, której nie masz.
Jak sprawdzić, czy obiekt ma kategorię?
W Centralnym Wykazie Obiektów Hotelarskich. Prowadzi go ministerstwo turystyki na podstawie danych od marszałków i jest jawny (art. 42 ust. 3). Jeśli Twojego domu tam nie ma, to nie jest pensjonat w rozumieniu ustawy - i nie ma znaczenia, ile ma pokoi.
Przy okazji: numer w każdej ofercie
Ta sama nowelizacja każe podawać numer obiektu z rejestru w każdej ofercie (art. 45f ust. 2), też pod karą do 50 000 zł. Dom z pięcioma pokojami to w gminie najczęściej jeden wpis, a więc jeden numer - wtedy w ofercie każdego pokoju podajesz ten sam. Ustawa tego nie rozstrzyga wprost, więc jak Twoja gmina wpisze dom z pokojami, warto zapytać przy zgłoszeniu. Więcej o numerze i terminach - we wpisie o nowelizacji.
Co zrobić teraz?
Zanim nowelizacja wejdzie w życie, przejrzyj miejsca, w których pojawia się nazwa domu:
- szyld i tablica przy wjeździe,
- własna strona i jej tytuł w Google,
- profil na Facebooku i w Mapach Google,
- nazwa oferty i typ obiektu na każdym portalu,
- ulotki, wizytówki, wpisy w lokalnych przewodnikach,
- gwiazdki - wszędzie tam, gdzie nie nadał ich marszałek.
W zamelduj.pl numer obiektu z rejestru pokazujemy gościom w kalendarzu rezerwacji, a regulamin porządkowy z nazwą obiektu powstaje w kreatorze - możesz to obejrzeć w demo bez logowania.
Źródła
- Ustawa o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1944: art. 35, 36, 37, 38, 39, 42 ust. 3, 43.
- Nowelizacja uchwalona przez Sejm 8.10.2026: druk senacki 863, art. 45e i 45f.
- Poprawki Senatu z 6.11.2026: druk senacki 863 Z, poprawka 16.
- Przebieg prac w Sejmie: proces 2865.
- Centralny Wykaz Obiektów Hotelarskich.
Dam Ci znać, kiedy ustawa wejdzie w życie
Zostaw e-mail albo telefon. Kiedy nowelizacja zostanie ogłoszona, wyślę Ci krótką listę: co i do kiedy zrobić w obiekcie, który już działa - od wpisu w gminie po nazwę i numer w ofertach. Jedna wiadomość - a jeśli zechcesz, pokażę też, jak to ogarnia zamelduj.pl.